Við megum hins vegar aldrei missa sjónar af því hverjir bera ábyrgð á ósköpunum. Landsbankafjárhættuspilararnir og ríkisstjórnir Sjálfstæðisflokksins sem leyfðu þeim að spila með eignir og mannorð íslendinga í alþjóðlegum fjárhættuspilum bera sökina. Núverandi ríkisstjórn er einfaldlega í þeirri ömurlegu stöðu að hreinsa upp skítinn. Mönnum er hollt að hafa það í huga þegar þeir réttilega sýna reiði sína yfir þeirri ömurlegu stöðu sem við erum í.

Út frá efnahagslegum sjónarmiðum er ég líka efins um að rétt sé að ganga í sambandið. Okkar efnahagskerfi er allt öðruvísi upp byggt heldur en flest kerfin í ESB, og á ég þar ekki einungis við fiskinn. Sem dæmi má taka að það má færa frekar sterk efnahagsleg rök fyrir því að Svíþjóð eigi heima í sambandinu vegna þess að efnahagskerfi þeirra er mjög svipað því þýska, en Noregur eigi ekki heima þar vegna þess að efnahagur þess lands byggir á öðru. Ísland á enn síður heima þar út frá þessum sjónarmiðum. Auk þess er íslenskt efnahagskerfi mjög viðkvæmt fyrir "yfirtöku" stórfyrirtækja og gæti í versta falli orðið "Vestfirðir" sambandsins. Það kemur því ekki til greina að opna á nokkurn hátt upp náttúruauðlindir okkar, þær eiga að vera í sameign þjóðarinnar og það á að binda í stjórnarskrá. Það eru líka nokkur efnahagsleg rök sem mæla með inngöngu, og sjálfsagt að ræða þau. En mér sýnist að efnahagsrökin hallist frekar að því að vera utan ESB.

Þrátt fyrir ofansagðar skoðanir mínar tel ég að við verðum að fara í viðræður. Þetta mál getur ekki hangið lengur yfir okkur og þjóðin verður að fá að taka ákvörðun hvort við viljum ganga inn í sambandið. Þingið á því að samþykkja aðildarviðræður. Ég mun fylgjast vel með viðræðunum og skoða alla kosti og galla þegar kemur að ákvörðun í þjóðaratkvæðagreiðslu. Enn ég segi að lokum að það verður erfitt að sannfæra mig um réttmæti inngöngu og áskil ég mér rétt til að leggjast gegn því í þjóðaratkvæðagreiðslu. En það er ekki rétt að fella viðræðurnar á þinginu í dag.

Vandamálið er einfalt. Það er ekki hægt að loka fjármálakerfi landsins þannig að almenningur (ríkið) kemur alltaf til með að vera "lender of last resort". Slíkt er auðvitað óþolandi fyrir almenning. Einfaldasta leiðin er að ríkið reki stóran banka sem lagaður væri að íslenskum aðstæðum. Ríkið þarf ekki að reka 3 banka. Hugsanlega mætti selja einn bankann í hendur erlendra aðila sem útibú, þannig að þeir (og land þeirra) tækju ábyrgð á rekstrinum. Annan banka má hugsanlega "einkavæða" með dreifðri eignaraðild, svo lengi sem ríkið haldi áfram að reka stóran og sterkan banka. Þá er engin hætta á að fjármálakerfið lamist fari einkabanki á hausinn. Tryggingasjóður gæti tryggt innistæður upp að ákveðnu marki slíks banka, en allt annað væri áhætturekstur. Ef bankinn færi á hausinn þá væri ekkert "elsku mamma", fjármálakerfið myndi ekki lamast því ríkisbankinn væri enn til staðar og einkabankanum því leyft að sigla sinn sjó. Að einkavæða allt fjármálakerfið á ný er mesta fásinna og ég trúi því ekki að ríkisstjórnin fari út í slíka dellu, allavega ekki með VG innanborðs.

Hvers vegna er "Varnarmálastofnun" ekki lögð af og sparaður rúmur milljarður? Okkur stendur engin ógn af erlendum herjum og því mesta bruðl að vera með slíka stofnun. Hins vegar er það mjög jákvætt að lækka á laun hæst launuðu starfsmanna ríkisins með því að flytja þær ákvarðanir inn í kjaradóm og tryggja að enginn hafi hærri laun en forsætisráðherra.

Það sem mér finnst helst stinga í augun er að hátekjuskatturinn er settur á "tímabundið". Það er fjarstæða, það er mikið réttlætismál að þeir sem hafa hæstu launin borgi hærri skatt, og það ekki tímabundið. En almennt er ég ánægður með fjárlagafrumvarpið og trúi því að tekið verði á vanköntunum í náinni framtíð.

 Þessi ósköp byrjuðu með stórsigri Verkamannaflokksins í kosningunum 1997. Flokkurinn hafði verið tekinn yfir af tvíeykinu Tony Blair og Gordon Brown, sem voru bæði miklir keppinautar en líka miklir samherjar í "New Labour" verkefninu. Hugmyndafræðin var einföld. Eftir eyðimerkurgöngu Verkamannaflokksins á 9. áratugnum höfðu þeir kumpánar gefist upp á vinstristefnu og ákváðu að breyta Verkamannaflokknum í thatcheristaflokk með félagslegu ívafi. Þeir töldu að baráttunni um hugmyndirnar væri lokið, eina sem Verkamannaflokkurinn gæti gert væri að verða að hægriflokki með félagslegu ívafi. Helsta vandamál "New Labour" klíkunnar var að flokksmenn Verkamannaflokksins voru upp til hópa vinstrimenn þannig að það varð að reyna að læða hægristefnunni framhjá flokksmönnum. Flokkurinn læddi í gegn gríðarlegri einkavæðingu í gegnum fyrirbæri sem kallað var "Public Private Partnership" (PPP). Í raun fól þetta í sér að almenningur tók á sig alla áhættuna en einkaaðilar fengu áskrift af miklum gróða í skiptum fyrir fjárfestingu í almannaframkvæmdum. Með þessu var hægt að blekkja almenning með því að ríkið væri ekki að taka á sig skuldir, með því að lofa því að framtíðarkynslóðir myndu borga reikninginn. Þessi "snilld" var fundin upp af Gordon Brown. "New Labour" klíkan gaf frat í almenna félagsmenn Verkamannaflokksins, þetta voru allt vinstrisinnar hvort sem var. Auglýsingastofur voru fengnar til að keyra kosningabaráttur í stað aktívista, ímyndarsérfræðingar umkringdu ríkisstjórnina sem tróð hverju óvinsæla málefninu ofan í kokið á almenningi í óþökk flokksmanna. Hámarki náði hryllingurinn með innrásinni í Írak, þar sem  "New Labour" stillti sér upp með George Bush og Davíð Oddsyni gegn almenningsáliti heimsins. Stuðningsmenn Verkamannaflokksins fengu á endanum nóg. Flokkurinn hafði yfirgefið þau, flokksmenn sögðu sig úr flokknum í hrönnum og nú hættu þeir að nenna jafnvel á kjörstað

"New Labour" er nú kominn á leiðarenda. Þeir kumpánar Blair og Brown skilja nú eftir hreyfingu vinstrimanna í Bretlandi í rjúkandi rúst. Spurningin er nú hvort hægt sé að bjarga flokknum sem tók baráttumenn áratugi að byggja upp. Það góða við þessi úrslit er að Brown og "New Labour" klíkan eru búin að vera, bara tímaspursmál hvernær hún gefst upp. Það var auðvitað skelfilegt að hópur innan Samfylkingarinnar á Íslandi var að gæla við "New Labour" stefnuna. Sem betur fer virðist flokkurinn hafa snúið af þeirri braut. Það sorglega hins vegar í bresku Evrópukosningunum var að fasistarnir í British National Party náðu tveimur mönnum kjörnum. Sýnir það hversu skelfilega arfleið "New Labour"skilur eftir sig.

Fjármálaráðherra á að setja niður kröfur á blað, fá þær samþykktar í ríkisstjórn og taka þær til sjóðsins.  Kröfurnar verða einfaldar. Númer 1, ríkisstjórnin ætlar að lækka vexti stórlega og það strax. Númer 2, ríkisstjórnin mun ekki hlusta á neinar kröfur AGS um einkavinavæðingu eða kollsteypuaðgerða í þágu kröfuhafa. Númer 3, sjóðurinn muni ekki komast upp með að setja nein skilyrði um efnahagsstjórnun, það sé Alþingis og ríkisins að ákveða til hvaða aðgerða sé gripið. Sjóðnum sé velkomið að veita ráðgjöf og ríkisstjórnin mun að sjálfsögðu hlusta á öll góð ráð.

Gangi AGS ekki að þessum kröfum ríkisstjórnarinnar mun lánunum verða skilað og sjóðnum hent út úr landinu. Við höfum vel efni á því svo lengi sem bið tryggjum að seðlabankar Norðurlanda innkalli ekki lán sín. Til þess þarf pólitískar viðræður sem ég treysti núverandi stjórnvöldum vel til að gera. Annars tel ég ekki að sjóðurinn þori að ganga ekki að skilyrðum okkar. Pólitískt yrði það gríðarlegt áfall fyrir sjóðinn ef Ísland myndi segja honum upp, AGS er gríðarlega óvinsæll um þessar mundir og myndi varla þola þau PR ósköp sem myndu fylgja uppsögn Íslands á samningum við sjóðinn. Ísland myndi hins vegar skora mörg prik ef sjóðnum yrði hent út, þannig að ég óttast ekki afleiðingarnar. Til skamms tíma gæti þetta orðið erfitt, en til lengri tíma er hávaxtastefna og bullhagfræði AGS miklu hættulegri.

Auðvitað eru viðfangsefni ríkisstjórnarinnar gríðarleg, enda er fullur skilningur á því meðal þjóðarinnar. Við sitjum uppi með stórfelldar skuldir sem fjárglæframenn og óhæfir stjórnmálamenn bera ábyrgð á, skuldir sem verður að tryggja að lendi síst á þeim sem minnst mega sín, breiðu bökin verða einfaldlega að taka á sig auknar birgðir. Deilunni um inngöngu í ESB verður leyst með því að vísa henni til Alþingis og þjóðarinnar, um annað virtist ríkisstjórnin ekki eiga í miklum erfiðleikum að koma sér saman um, þó eðlilega beri stjórnasáttmálinn merki málamiðlanna af beggja hálfu. Það sem stendur samt uppúr er að tryggja á yfirráð samfélagsins yfir auðlindunum með stjórnarskrárákvæði og gjafakvótinn verður kallaður inn þó án þess að valda kollsteypu í þessari erfiðu efnahagsstöðu. Er þar skynsamlega haldið á málum. Hér er kjarninn í sameignarrétti þjóðarinnar:

"Með sérstöku ákvæði í stjórnarskrá verði undirstrikað að fiskistofnarnir umhverfis landið séu sameign þjóðarinnar. Úthlutun aflaheimilda er tímabundinn afnotaréttur og myndar ekki undir neinum kringumstæðum eignarrétt eða óafturkallanlegt forræði einstakra aðila yfir heimildunum." (lbr. mín)

100 daga áætlunin sýnir það að ríkisstjórnin veit að það þarf að halda áfram vinnunni af fullum krafti. Efnahagsmálin og þrot heimilanna þola enga bið. Komið verður til móts við slæma stöðu námsmanna með úttekt á framfærslu LÍN, óréttlætið í fiskveiðikerfinu verði afnumið, komið verði enn frekar til móts við vanda lánagreiðenda og leitast við að ná jafnvægi í fjármála og efnahagsstefnu þjóðarinnar. En ekki er einungis fjallað um lausnir á bráðavanda. Einnig er horft til framtíðar, enda nauðsynlegt að taka á þeim róttæku breytingum sem þarf að gera í samfélaginu. Búsáhaldabyltingin í janúar vara bara fyrsti þáttur í samfélagsbyltingunni. Þessi ríkisstjórn og kosningarnar voru skref tvö. En byltingin heldur áfram. Gera þarf róttækar breytingar á samfélaginu bæði á stjórnskipunni og einnig á grunnþáttum samfélagsins. Við viljum byggja upp nýtt samfélag á grunni raunverulegs frelsis almennings, þar sem jöfnuður og réttlæti eru höfð að leiðarljósi, ekki ónýt trúarbrögð um óskekluleika markaðarins. Ríkisstjórnin hefur lofað stjórnlagaþingi sem mun m.a. taka á þessu. Enda er byltingin rétt hafin, byltingar eru ferli ekki atburðir og byltingarferlið til að byggja upp nýtt Ísland er rétt að hefjast

Að lokum mæli ég með nafninu Maístjórnin fyrir nýju ríkisstjórnarinnar eftir vetrar og vorhret fyrri ára. Ég veit eina STJÓRN, eina STJÓRN sem skín, og nú loks ertu komin, þú ert komin til mín.

Íslendingar hafa gengið í gegnum viðburðaríkt ár. Í byrjun ársins streymdi fólkið út á göturnar og knúði óhæfa ríkisstjórn út úr stjórnarráðinu. Það var fyrsta skrefið í Búsáhaldabyltingunni. Næsta skref voru kosningarnar þar sem vinstriflokkarnir og hin róttæka Borarahreyfing náðu samanlagt um 60% atkvæða. Kjósendur hafa eðlilega færst mikið til vinstri, enda skilja hægrimenn samfélagið eftir í rúst. Það var annað skref Búsáhaldabyltingarinnar. En samfélagsbylting er ferli. Nú er lag að byggja upp nýtt samfélag sem byggir á gildum jafnaðarstefnu og róttæks sósíalisma. Það verður að gera fyrir börnin okkar, það skuldum við vinstrimenn framtíðinni. Megi almenningur út um allan heim eiga góðan og baráttufullan dag, 1. maí er baráttudagur okkar allra. Fram þjáðir menn í þúsund löndum!